روزنامه فایننشال تایمز به نقل از منابع آگاه گزارش داد که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در تماس تلفنی با دونالد ترامپ خواستار ازسرگیری فوری حملات نظامی علیه ایران پس از انتخابات میاندورهای روز سهشنبه شده است. بر اساس این گزارش، در حالی که واشنگتن آخرین بختها را به دیپلماسی در دوحه میدهد و ایران نیز بازگشایی سریع تنگه هرمز را منوط به پذیرش مطالباتش دانسته، نتانیاهو برای فرار از بحران سیاسی داخلی خود به دنبال راهحل نظامی است؛ هرچند کاخ سفید اعلام کرده ترامپ هنوز تصمیم نهایی را اتخاذ نکرده است.
نشریه فارن افرز پیشنهاد میکند کشورهای عربی خلیج فارس برای پایان دادن به بنبست جنگ ایران و آمریکا میانجیگری کنند و در برابر کاهش محدودیتهای تردد در تنگه هرمز، کمک اقتصادی به تهران ارائه دهندو آمریکا نیز محاصره دریایی را لغو کند.
همزمان با تحولات سیاسی در آمریکا و اسرائیل، تهران تغییر دولتها را تضمینی برای پایان تقابل نمیداند و خود را برای احتمال ازسرگیری جنگ آماده میکند. ارسال نامه جیدی ونس و میانجیگری قطر نشانههایی از تلاش برای احیای دیپلماسی است؛ بااینحال، اختلاف بر سر برنامه هستهای، تحریمها، محاصره دریایی و مدیریت تنگه هرمز، در کنار بیاعتمادی متقابل، چشمانداز توافق پایدار را با ابهام مواجه کرده است.
حملات ایران به بیش از ۲۴ پایگاه آمریکا در خاورمیانه، پیش از آنکه هواپیماها و ساختمانها را هدف قرار دهد، بر سامانههای هشدار زودهنگام متمرکز بود؛ اقدامی که منجر به خساراتی به ارزش میلیاردها دلار به تجهیزات شد.
سخنگوی وزارت امور خارجه چین اعلام کرد که فرستاده ویژه دولت این کشور در امور خاورمیانه، در نیمه نخست ماه نوامبر به ایران، عمان و عربستان سعودی سفر خواهد کرد.
سخنگوی پیشین وزارت امور خارجه با تشریح پیامدهای تداوم وضعیت «نه جنگ، نه صلح» بر اقتصاد، امنیت روانی جامعه و ظرفیتهای کشور، تأکید کرد: پایان این شرایط باید بهگونهای رقم بخورد که سایه جنگ و ترور از کشور دور شود و دشمنان جرات تهدید و تحمیل جنگی دوباره علیه ایران را نداشته باشند.
در حالی که احتمال ازسرگیری درگیری نظامی با ایران افزایش یافته است، دولت دونالد ترامپ مسیر تازهای را برای مذاکره با تهران در پیش گرفته است که برقراری ارتباط مستقیم میان جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا و محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران را دربرمیگیرد.
رسانه آمریکایی با اشاره به نگرانی کشورهای خلیج فارس از احتمال ازسرگیری جنگ علیه ایران، نوشت، تهران بخش قابلتوجهی از توان موشکی و پهپادی و ظرفیت تولید تسلیحات خود را حفظ کرده و برای دور جدید جنگ، آمادهتر از گذشته است.
کورش احمدی، دیپلمات پیشین و تاریخپژوه تاکید کرد: ترامپ ترجیج می دهد که از یک راه دیپلماتیک به مصالحه ای با ایران برسد و یک توافق هسته ای با ایران امضا کند که از برجام بهتر باشد و بتواند آنرا به عنوان یک پیروزی به افکار عمومی در آمریکا ارائه کند.
روزنامه عبری هاآرتص ضمن هشدار نسبت به پیامدهای آغاز جنگی تازه علیه ایران نوشت چنین جنگی ممکن است دامنه درگیریها را به کشورهای حوزه خلیج فارس نیز گسترش دهد.
اگر آمریکا بخواهد همراه با رژیم صهیونیستی شرارت جدیدی علیه ایران انجام دهد، حوزه اقتدار و پاسخ جمهوری اسلامی ایران محدود به یک محدوده جغرافیایی نخواهد بود و تمام اماکن و مراکزی که با منافع آمریکا مرتبط هستند، در معرض هدف قرار گرفتن از سوی ایران قرار خواهند گرفت.
انتخابات میان دوره ای کنگره آمریکا که تنها دو روز تا برگزاری آن باقی مانده، به عرصه ای برای رقابت میلیاردهای آمریکایی تبدیل شده است؛ موضوعی که به گفته رای دهندگان آمریکا نگرانی ها درباره نفوذ افراطی آن ها در انتخابات و تضعیف دموکراسی را برانگیخته است.
رامش پونورو معتقد است مجموعهای از تصمیمهای دونالد ترامپ از جنگ با ایران و تعرفههای تجاری تا نحوه اجرای سیاستهای مهاجرتی و مواجهه با تورم، موقعیت انتخاباتی جمهوریخواهان را تضعیف کرده است. او همچنین مدیریت رقابتهای درونحزبی را عامل دیگری در این وضعیت میداند. به باور پونورو، ترامپ با پرهیز از تصمیمهای یکجانبه، اولویت دادن به هزینههای زندگی و اتخاذ سیاستهای سنجیدهتر میتوانست از هزینه سیاسی دولت خود بکاهد؛ اما سبک حکمرانیاش مانع این تغییرات شد.
حضور هیئتهای عالیرتبه از کشورهای عضو «توافقنامه دفاع مشترک مکه» در تهران، در شرایطی که منطقه درگیر تنشهای نظامی و فرایند شکننده مذاکرات ایران و آمریکاست، نقطه عطفی در معادلات امنیتی خلیج فارس و غرب آسیا محسوب میشود. این رویداد نشاندهنده تغییر پارادایم کشورهای عربی از اتکای صرف به آمریکا به سمت «مدیریت منطقهای» و تعامل مستقیم با تهران است؛ تحولی که میتواند هم فرصتهایی برای کاهش تنش و هم خطراتی برای محاسبات دیپلماتیک ایجاد کند.
با وجود توقف درگیریهای گسترده، احتمال ازسرگیری جنگ ایران با آمریکا و اسرائیل همچنان وجود دارد. تحرکات نظامی، تهدیدهای متقابل و اهمیت راهبردی تنگه هرمز، نگرانی کشورهای منطقه را افزایش داده است. در این شرایط، بازنگری در وابستگی امنیتی کشورهای عربی به آمریکا، تشکیل پیمان امنیتی منطقهای با مشارکت ایران و حل مسئله فلسطین از محورهای اصلی پیشنهادهای مطرح برای ایجاد ثبات و جلوگیری از جنگهای آینده هستند.