انتقادات جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا از جنگ با ایران و مقصر دانستن این مناقشه در شکست سنگین جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای، خشم دونالد ترامپ را برانگیخته است. این تنشها در مقطع حساسی رخ میدهد که ونس در حال بررسی نامزدی برای انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۸ است و همزمان ترامپ با تمجید از مارکو روبیو، وزیر امور خارجه که حامی سرسخت این جنگ است، گزینههای جانشینی خود را سبک و سنگین میکند.
جنگ، فراتر از اختلال در بازار انرژی، آسیبپذیری زیرساختهایی را آشکار کرده که تاکنون بستر فعالیت اقتصاد جهانی تلقی میشدند. امنیت مسیرهای دریایی، بیمه حملونقل، نظام تسویه دلاری، دسترسی به مواد اولیه راهبردی و تأمین امنیت تجارت بینالمللی، همگی به داراییهایی تبدیل شدهاند که بازیگران مسلط بر آنها میتوانند دسترسی دیگران را محدود یا مشروط کنند.
تحلیلگر برجسته جهان عرب نوشت بزرگترین غافلگیری احتمالی در روزهای آتی میتواند ادامه جنگ سایبری و تخریب بیش از هفت کابل اینترنتی باشد که در حال حاضر در زیر تنگه هرمز قرار دارند. اگر ایران این گام را بردارد و البته توانایی انجام این کار را دارد، این امر باعث یک بحران ارتباطی جهانی عظیم خواهد شد.
نشست سهجانبه شنژن نشانهای از تغییر در جایگاه آمریکا و محدودیتهای فزاینده هژمونی این کشور است. سیاستهای ترامپ، از تعرفهگذاری علیه متحدان تا بازنگری در تعهدات امنیتی، اعتماد به واشنگتن را تضعیف کرده و ضرورت تعامل با قدرتهای رقیب را افزایش داده است. هرچند این نشست به معنای شکلگیری نظم جهانی جدید نیست، نشان میدهد مدیریت یکجانبه نظام بینالملل برای آمریکا دشوارتر شده است.
سید حسین موسویان، دیپلمات پیشین و تحلیلگر ارشد مسائل بینالملل، در نشستی تخصصی تأکید کرد که ابتکار «حکمرانی جهانی» چین ظرفیت بالایی برای حلوفصل بحران هستهای و منطقهای ایران دارد. وی با ارائه یک نقشه راه پنجمرحلهای، از پکن خواست تا با تسهیل دیپلماسی چندجانبه، احیای توافق ۲۰۲۵ قاهره میان ایران و آژانس، و ترویج منع حمله به تأسیسات هستهای، نقش فعالتری در تضمین امنیت خلیج فارس و لغو تحریمها ایفا کند.
دولت ترامپ تا آخرین لحظات برای برگزاری نشست سران آمریکا و کره شمالی در جریان سفر اخیر دونالد رئیسجمهور آمریکا به آسیا تلاش کرد، اما طرح شروطی از سوی پیونگیانگ مانع تحقق این دیدار شد.
همزمان با اختلال در تردد دریایی از تنگه هرمز، عمان با تکیه بر موقعیت جغرافیایی و ظرفیت بنادر خود در حال توسعه مسیرهای جایگزین برای انتقال کالا به کشورهای خلیج فارس است؛ ابتکاری که از کریدورهای زمینی مشترک با امارات تا انتقال محمولههای عازم عربستان از طریق بنادر دقم و صحار را دربرمیگیرد.
سناتورهای جمهوریخواه آماده میشوند تا مانع از پیشبرد دستکم دو تن از نامزدهای دونالد ترامپ برای سمتهای ارشد پنتاگون شوند؛ اقدامی که نشاندهنده تشدید اختلافات سیاستی در درون حزب جمهوریخواه است. در همین حال، نامزدهای دولت برای رهبری ارتش و نیروی دریایی، و همچنین درخواست بودجههای چندصد میلیارد دلاری دفاعی نیز با مقاومتهایی روبهرو شدهاند.
ابراهیم متقی میگوید: باید به دیپلماتها اجازه تحرک بیشتری داد تا نقشآفرینی بیشتری داشته باشند و انعطافپذیر باشند. از نگاه او، انعطافپذیری، بهنوعی همان «نرمش قهرمانانه» است. حیدرعلی مسعودی هم معتقد است نباید تصور کنیم صرف برخورداری از ابزارهای نظامی یا طرح تهدیدهای جدی، لزوماً به معنای کاهش احتمال جنگ است؛ اگرچه این عوامل نیز مؤثرند.
حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه بیش از آنکه صرفاً با هدف تأمین امنیت متحدان توجیه شود، در خدمت حفظ نفوذ راهبردی، کنترل منابع انرژی و امنیت اسرائیل قرار دارد. جنگ با ایران نیز آسیبپذیری کشورهای میزبان پایگاههای آمریکایی و شکاف میان وعدههای واشنگتن و توان حفاظتی آن را آشکار کرده است. بااینحال، منافع نفتی، صنعتی و نظامی آمریکا خروج کامل را نامحتمل و بازآرایی نیروها را محتملتر میکند.
دادههای شرکت کپلر نشان میدهد حجم انتقال نفت از تنگه هرمز در هفته دوم نوامبر به حدود نصف هفته نخست کاهش یافته است.
مزیت تنها قدرت ژئوپلیتیک بودن نیست، باید از کارت رقابت قدرتهای بزرگ به جایابی در زنجیرههای تامین جهانی تغییر جهت داد
اجلاس شنژن بیش از آنکه پیشرفتی چشمگیر باشد، حرکتی نمادین بود. نخستین نشست رسمی رهبران آمریکا، چین و روسیه روز ۲۸ آبان در شنژن با صدور بیانیهای علیه جنگ هستهای پایان یافت، اما در زمینه اوکراین، ایران و دیگر اختلافات واشنگتن و پکن، دستاورد ملموسی نداشت.
استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران گفت: آیا عاقلانه است به خاطر دو روز اختلاف در تفکیک پروندهها یا جزئیات رقیقسازی اورانیوم، وارد جنگی شویم که زیرساختهای ما را ویران کند؟ امروز این جنگ را تمام کنیم بهتر از فرداست. اگر امروز جنگ رسماً پایان یابد، تا دههها هیچ رئیسجمهور آمریکایی جرأت حمله به ما را نخواهد داشت. اما اگر توافق نکنیم، هیچ اطمینانی وجود ندارد که همین هفته دوباره جنگ آغاز نشود یا تحرکات کنونی بخشی از یک عملیات فریب نباشد.
شبکه العربیه به نقل از منابع اختصاصی خود از ادامه اختلاف میان ایران و آمریکا بر سر سرنوشت اورانیوم غنیشده خبر داد و اعلام کرد که با وجود رایزنیهای فشرده میان میانجیها و دو طرف، مذاکرات همچنان بدون پیشرفت ملموس درجا میزند.