ارسانه آمریکایی تحلیل کرد کنفرانس امنیتی مونیخ ۲۰۲۶ نیز اگرچه نسبت به کنفرانس سال گذشته فضای ملایمتری داشت، اما در ادامه روند کنفرانس قبلی، نشانههای روشن تغییر بنیادین در روابط میان آمریکا و اروپا را نمایان کرد.
روزنامه آمریکایی «پالتیکو» تصریح کرد، اظهارات مقامهای آمریکایی شرکتکننده در این کنفرانس، در ادامه روندی که از ابتدای دولت دوم «دونالد ترامپ» رئیسجمهور آمریکا به جریان افتاده، این پیام را داد که هر چند ائتلاف اروپا و آمریکا در ظاهر کار میکند، اما دیگر اثری از نظم دیرینهای که برای چندین دهه ۲ سوی اقیانوس اطلس را پیوند داده بود، نیست و این نظم در حال فروپاشی است و اروپا به این نتیجه رسیده که دیگر نمیتواند مانند گذشته روی حمایتهای واشنگتن حساب کند.
شصت و یکمین کنفرانس امنیتی مونیخ از ۲۴ تا ۲۶ بهمنماه در آلمان برگزار شد. به نوشته روزنامه «پالتیکو»، اگرچه در کنفرانس امسال نسبت به کنفرانس سال گذشته تنشهای لفظی کمتری بین مقامات آمریکایی و اروپایی بروز پیدا کرد، اما نشانههای عمیقی از شکاف بیسابقه در روابط فراآتلانتیک را برملا کرد.
در حالی که مقامات ارشد دولت ترامپ در هتل مجلل قرن هجدهمی «بایریشر هوف» مونیخ سعی در تعدیل لحن خود و ابراز تعهد به حضور مستمر آمریکا در ناتو داشتند، بسیاری از رهبران اروپایی در پشت صحنه این رویداد، وضعیت موجود را به «روابطی سمی» تشبیه کردند که در آن طرف آمریکایی بین خصومت و نرمش در نوسان است.
پالتیکو تصریح کرد: «اتفاق نظری پیرامون اینکه روابط آنها با توجه به ضربات مرتب دولت ترامپ به نظام بین طرفین چگونه پیش رود، وجود ندارد.»
فهرست تصمیمات جنجالی دولت دوم ترامپ که روابط با اروپا را تحلیل بردهاند، به طولانیتر شدن ادامه میدهد؛ از درخواست ترامپ برای الحاق گرینلند به ایالات متحده گرفته، تا اعمال تعرفهها بر متحدان اروپایی که مقاومت میکنند، قرار دادن اروپا در اولویت سوم سیاستگذاریها بعد از دادن جایگاه اول به «نیم کره غربی» و دادن اولویت دوم به «چین»، کاهش شدید کمکهای جدید ایالات متحده به اوکراین و حملات مکرر به اروپا به خاطر وضع قوانین محدودیتآمیز در عرصه دیجیتال و آزادی بیان.
همزمان، قاره اروپا با پدیده ظهور راستگرایان افراطی همفکر با جنبش حامی ترامپ موسوم به «ماگا» و تلاشهای ترامپ برای نزدیکتر شدن به روسیه در ضمن در حاشیه گذاشتن اروپاییها دست به گریبان شده است.
«اِویکا سیلینا»، نخستوزیر لتونی که کشورش درست در پشت مرز ناتو با روسیه قرار دارد، به پالتیکو گفت: «فکر نمیکنم دیگر روند معمول قبلی در روابط ما وجود داشته باشد.»
مدیر عامل یک شرکت اروپایی هم گفت: «باید یک نسل بگذرد تا اعتماد از دست رفته بین طرفین در طی یک سال گذشته، بازسازی شود.»
در حالی که مقامات ارشد دولت جدید آمریکا مانند «مارکو روبیو»، وزیر امور خارجه این کشور، در سخنان خود بر تداوم حضور واشنگتن در ناتو و برجستهسازی پیوندهای تاریخی و فرهنگی اروپا و آمریکا تاکید کردند، فضای پشت صحنه کنفرانس حاکی از بیاعتمادی عمیق و نگرانی جدی اروپاییها نسبت به آینده این ائتلاف بود.
روبیو در سخنرانی خود در جمع رهبران اروپایی تلاش کرد لحن تند واشنگتن در کنفرانس سال گذشته را تعدیل کند، و گفت: «ایالات متحده و اروپا به یکدیگر تعلق دارند.» با این حال، چارچوب سخنان او بیش از آنکه مبتنی بر ارزشهای مشترک، دموکراسی و حاکمیت قانون باشد، بر منافع مشترک و پیوندهای تاریخی و فرهنگی مانند «ایمان مسیحی، میراث و نیاکان مشترک» استوار بود که یادآور گفتمان محافظهکارانه حامیان ترامپ است.
در سوی دیگر، رهبران اروپایی جانب ادب را رعایت کردند، چون نمیخواستند پیوندهای باقیمانده خود با دولتی غیرقابل پیشبینی در ایالات متحده که همچنان با سربازان، تسلیحات هستهای و توانمندیهای نظامیاش امنیت این قاره را تامین میکند، بشکنند.
این رهبران با وجود استقبال از لحن ملایمتر وزیر خارجه آمریکا، بهصراحت از فروپاشی نظم بینالمللی مبتنی بر قوانین سخن گفتند. «فردریش مرتس»، صدراعظم آلمان، اذعان کرد که «نظم بینالمللی مبتنی بر حقوق و قوانین دیگر به شکل سابق وجود ندارد.»
«امانوئل ماکرون»، رئیسجمهور فرانسه، که در سخنرانی خود حتی یک بار از ناتو نام نبرد، بر ضرورت تبدیل اروپا به یک «قدرت ژئوپلیتیک» تأکید کرد و خواستار شتاب در تقویت مؤلفههای این قدرت از جمله دفاع مستقل و فناوریهای راهبردی شد.
در حاشیه نشست، مقامات اروپایی اما وضعیت موجود روابط را به رابطهای آزاردهنده تشبیه میکردند که در آن فرد سواستفادهگر، قربانی را سرزنش کرده و برای آزار او بین خشونت و نرمزبانی در نوسان است.
«روبن گالگو»، سناتور دموکرات ایالت آریزونا، تحولات یک سال گذشته را مملو از «غلیان احساسات» برای سیاستگذاران اروپایی توصیف کرد و وضعیت کنونی روابط آمریکا و اروپا را همچون «رفتاری سمی که یک زن یا مرد در رابطهاش با شریک زندگی خود دارد» خواند.
در این میان «اورزولا فون درلاین»، رئیس کمیسیون اروپا در واکنش به اظهارات وزیر خارجه آمریکا گفت که «اطمینان بخش» بودهاند و او را «دوستی خوب» و «متحدی قدرتمند» خواند.
کِر استارمر، نخستوزیر انگلیس، با اشاره به همکاری دائمی لندن و واشنگتن در حوزه دفاع، امنیت و اطلاعات، بر استحکام روابط ۲ کشور تأکید کرد.
«مارک روته»، دبیرکل ناتو در مصاحبه با پالتیکو ادعا کرد: «به جرات میگویم ناتو امروز قدرتمندترین وضعیت را از زمان فروپاشی دیوار برلین دارد.»
در واکنش به این تحولات، رهبران اروپایی بهطور فزایندهای به فکر تامین امنیت بلندمدت خود بدون اتکا به آمریکا افتادهاند.
فرانسه، آلمان و سوئد از روی نگرانی از اینکه دیگر چتر هستهای آمریکا برای اروپا قبال اعتماد نیست، دست به تابوشکنی زده و وارد مذاکراتی مقدماتی درباره چگونگی بهکارگیری زرادخانه هستهای فرانسه برای تامین امنیت قاره سبز شدند.
حتی کارول ناوروتسکی، رئیسجمهور لهستان که حامی جنبش «ماگا» است و به مونیخ نرفت، روز یکشنبه خواستار توسعه سلاح هستهای توسط ورشو در راستای ایجاد بازدارندگی در برابر روسیه شد.
از سوی دیگر حتی استارمر هم که نزدیکترین رهبر اروپایی به آمریکا محسوب میشود، تمرکز خود را معطوف به قاره اروپا کرده و گفت: «امنیت انگلیس بدون اروپا وجود نخواهد داشت و امنیت اروپا نیز بدون انگلیس وجود نخواهد داشت.»
در همین حال، «الکساندر استاب»، رئیسجمهور فنلاند که گاها با دونالد ترامپ در بازی گلف همبازی شده، به پالتیکو عنوان کرد: «سیاست خارجی آمریکا تغییر کرده است. رویکرد جدید آمریکا ترکیبی از جنبش ماگا و شعار “اول آمریکا” است.»
به نوشته پالتیکو، اروپا در حال افزایش هزینههای نظامی خود به سطوحی است که از زمان جنگ سرد بیسابقه بوده، اما این بار بخش عمده بودجه خود را به صنعت نظامی داخلی اروپا با هدف کاستن از وابستگی به کشورهای خارجی از جمله آمریکا تخصیص داده است.
اورزولا فون درلاین خواستار فعالسازی پیمان دفاع دستهجمعی اتحادیه اروپا در کنار نسخه ناتو شد. آندریوس کوبیلیوس، کمیسر دفاعی اتحادیه اروپا نیز ایده ایجاد یک نیروی واکنش سریع اروپایی با ۱۰۰ هزار نیرو برای جایگزینی سربازان آمریکایی در صورت خروج احتمالی آنها از قاره را تکرار کرد.
اگرچه مقامهای ارشد اروپایی مانند استارمر و دبیرکل ناتو در ظاهر بر قوی بودن روابط با واشنگتن تاکید کردند، اما اجماع گستردهای در پشت صحنه وجود دارد که ائتلاف پساجنگ جهانی دوم به شکلی که بود، دیگر وجود ندارد.
«آلیس روفو»، معاون وزیر دفاع فرانسه، به خبرنگاران گفت: «میدانیم که در روابط فراآتلانتیک نوسانات بیشتری خواهیم داشت. این روابط هرگز مثل قبل نخواهد شد. این تغییر از مدتها پیش آغاز شده بود.»
منبع: ایسنا
ثبت دیدگاه