پس از دستگیری نیکولاس مادورو، رئیسجمهوری ونزوئلا، در یک عملیات نظامی برقآسا، دولت ترامپ با چالشی بسیار پیچیدهتر از سرنگونی یک رهبر روبهرو شده است: اداره ونزوئلا و مدیریت گذار سیاسی آن. در حالیکه کاخ سفید وعده بازسازی صنعت نفت و ایجاد ثبات را میدهد، نبود برنامهای شفاف، واکنش تند متحدان مادورو و خطر درگیریهای داخلی، این مداخله را به آزمونی پرهزینه و پرریسک برای آمریکا تبدیل کرده است؛ آزمونی که میتواند سرنوشت سیاست خارجی ترامپ را بهطور جدی تحت تأثیر قرار دهد.
ونزوئلا در مسیر توسعه؟
به نوشته والاستریت ژورنال، آمریکا در حال شتاب برای تشکیل یک دولت موقت است، در حالیکه واکنش متحدان مادورو میتواند زمینه بیثباتی را فراهم سازد. پس از کنار رفتن نیکولاس مادورو از قدرت، دولت ترامپ با سرعت در حال تلاش برای ایجاد یک ساختار حکمرانی موقت در ونزوئلاست؛ ساختاری که قرار است صنعت نفت بهشدت آسیبدیده را ترمیم کند.
موفقیت عملیات آمریکا در ونزوئلا که بدون تلفات از سوی آمریکا همراه بود، گواهی بر توانایی جامعه اطلاعاتی آمریکا در زمینه یافتن اهداف دشوار و قابلیتهای ارتش ایالات متحده در حمله به این اهداف است. با این حال، چین ممکن است از تاکتیکهای این عملیات، در تایوان بهره ببرد.
مقامهای کنونی و سابق آمریکا میگویند که عملیات نظامی برای برکناری مادورو سریع، دقیق و قاطع بود، اما مرحله بعدی با خطرات فراوان و احتمال خطاهای جدی همراه است. دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، روند ایجاد یک دولت انتقالی در ونزوئلا را نسبتاً ساده جلوه داد و روز شنبه به خبرنگاران گفت میلیاردها دلار درآمد نفتی برای بازسازی این صنعت و ثروتمند کردن مردم ونزوئلا استفاده خواهد شد. او گفت پس از آنکه مادورو در یک عملیات جسورانه شبانه توسط کماندوهای آمریکایی دستگیر شد، شخصاً بر مرحله بعدی تاریخ این کشور نظارت خواهد کرد. با این حال، ترامپ جزئیات اندکی ارائه داد. او روز شنبه به خبرنگاران گفت: «ما کشور را اداره خواهیم کرد تا زمانی که بتوانیم یک انتقال امن، درست و سنجیده انجام دهیم. این انتقال باید سنجیده باشد، چون این همان موضوعی است که ما به آن باور داریم. ما صلح، آزادی و عدالت را برای مردم بزرگ ونزوئلا میخواهیم».
حامیان مادورو و چالش ثبات
اگرچه ترامپ و سایر مقامهای آمریکایی بهصراحت نگفتند، اما اداره کشوری ۲۸ میلیونی که دو برابر ایالت کالیفرنیا وسعت دارد، فوقالعاده پیچیده خواهد بود. متحدان مادورو پیشاپیش دستگیری او را بهشدت محکوم کردهاند و پس از عملیات نظامی آمریکا تلاشهایی برای بازپسگیری قدرت انجام دادهاند؛ امری که از همان ابتدا تردیدهایی درباره توانایی آمریکا برای اداره این کشور، آن هم بدون مداخله نظامی بیشتر ایجاد کرده است. مقامهای آمریکایی و کلمبیایی مدعی شدهاند رژیم ونزوئلا از سوی گروههای مسلح قاچاق کوکائین از جمله گروههایی متشکل از چریکهای سابق و جنگدیده کلمبیایی حمایت میشود؛ همچنین از سوی ارتشی که به گفته کارشناسان نظامی بیش از ۱۰۰ هزار نیرو دارد. در نظرسنجیها نیز شمار قابلتوجهی از مردم از دولت مادورو حمایت کردهاند.
نبود جزئیات درباره مرحله بعدی باعث شده برخی مقامات آمریکایی این پرسش را مطرح کنند که چرا پیش از برکناری مادورو، هیچ برنامه دقیق و جامعی آماده نشده بود. آمریکا پیشتر یک تجربه پرهزینه ۲۰ ساله ملتسازی در افغانستان را پشت سر گذاشته که به شکست انجامید و همچنین در دوران جنگ سرد سابقهای پرحاشیه در سرنگونی رهبران آمریکای لاتین و ایجاد خشونت و بیثباتی دارد. البته برخی مداخلات آمریکا، مانند حمله سال ۱۹۸۹ به پاناما، به انتقالی سریع به یک دولت دموکراتیک منجر شد.
با این حال، مقامات دولت ترامپ میگویند که اطمینان دارند این ماجرا متفاوت خواهد بود. یک مقام ارشد گفت تیم امنیت ملی ترامپ از جمله مارکو روبیو، وزیر خارجه، استیون میلر، مشاور امنیت داخلی و پیت هگست، وزیر دفاع، در حال بررسی ساختار حکمرانی پس از مادورو برای ونزوئلا هستند. ترامپ گفت این روند ممکن است شامل حضور نیروهای زمینی باشد و ارتش آمریکا برای در دست گرفتن کنترل آماده است، اما افزود که احتمالاً به آن نیازی نخواهد بود.
ابهام در آینده؛ ترامپ برنامهای دارد؟
رئیسجمهوری آمریکا هنوز جزئیاتی درباره شکل دولت انتقالی، اینکه آیا آمریکا هزینه بازسازی گسترده اقتصادی ونزوئلا را تقبل خواهد کرد یا نه و اینکه چه زمانی و چگونه نیروهای بیشتری اعزام خواهند شد، ارائه نکرده است. به گفته مقامات دفاعی، پنتاگون و دیگر مراکز فرماندهی نظامی همچنان در حال ارزیابی مدتزمان حضور نیروهای آمریکایی در منطقه هستند. دیگر مقامهای آمریکایی نیز گفتهاند در حال حاضر برنامهای برای اعزام نیروهای بیشتر یا درخواست بودجه از کنگره برای ونزوئلا وجود ندارد.
آیا قمار ترامپ در ونزوئلا، انحرافی آشکار از دستورکار ماگا و اولویت قرار دادن آمریکا است؟
برخی قانونگذاران دموکرات نیز بهشدت از ترامپ انتقاد کردهاند. سناتور روبن گایگو (دموکرات از آریزونا)، تفنگدار دریایی سابق که به عراق اعزام شده بود، در شبکههای اجتماعی نوشت: «من پیامدهای یک جنگ غیرقانونی را که با دروغ به مردم آمریکا فروخته شد، با تمام وجود تجربه کردهام. ما سوگند خوردیم که هرگز آن اشتباهات را تکرار نکنیم. اما باز هم اینجاییم. مردم آمریکا چنین چیزی نخواستند، کنگره آن را مجاز ندانست و نیروهای ما نباید برای یک درگیری غیرضروری دیگر به خطر انداخته شوند.»
دیپلماتهای کنونی و سابق آمریکا میگویند مدتزمان و هزینه نظارت آمریکا بر ونزوئلا به اهداف بلندمدت ترامپ بستگی دارد. این اهداف میتواند شامل بازسازی اقتصاد ونزوئلا و گذار آن به یک دموکراسی کامل باشد، یا هدف محدودتری مانند تأمین امنیت زیرساختهای نفتی کشور. طرح بلندپروازانهتر ممکن است به سالها زمان و میلیاردها دلار سرمایهگذاری، بهعلاوه تلاشهای دیپلماتیک گسترده با کشورهای ثروتمند و نهادهای مالی بینالمللی برای ساماندهی اقتصاد ونزوئلا نیاز داشته باشد. حتی هدف محدودترِ نظارت بر زیرساختهای نفتی نیز با خطرات جدی همراه است؛ اگر نیروهای آمریکایی برای حفاظت از این زیرساختها مستقر شوند، ممکن است هدف عناصر تندرو رژیم سابق مادورو یا شبکههای جنایی دیگر قرار گیرند و آمریکا را عمیقتر به درگیری در این کشور وارد کنند.
حامیان مادورو و اپوزیسیون؛ آینده از آن کیست؟
ایالات متحده نگفته است که آیا دیگر بقایای رژیم مادورو بهویژه دیوسدادو کابیو، وزیر کشور و ولادیمیر لوپس، وزیر دفاع را از میان برداشته یا نه. فیل گانسون، تحلیلگر مستقر در کاراکاس از اندیشکده گروه بینالمللی بحران، اظهار داشت: «بدترین سناریو این است که بخشهایی از ارتش با طرح آمریکا همراهی کنند، در حالیکه بخشهای دیگر مقاومت کنند و اوضاع به نوعی درگیری مسلحانه داخلی تبدیل شود.»
اینکه پس از دوره انتقال چه کسی ونزوئلا را اداره خواهد کرد، همچنان پرسشی بیپاسخ است. ترامپ از ادموندو گونزالس، دیپلمات سابق ۷۶ سالهای که بنا بر گزارش ناظران انتخاباتی در انتخابات ریاستجمهوری جولای ۲۰۲۴ مادورو را با اختلاف زیاد شکست داد، نامی نبرده است. مادورو مدعی پیروزی شد و بعدها گونزالس را وادار به تبعید کرد. ترامپ همچنین نسبت به مشروعیت ماریا کورینا ماچادو، رهبر اصلی اپوزیسیون ونزوئلا و برنده جایزه صلح نوبل 2025، برای رهبری کشور ابراز تردید کرد.
او گفت: «فکر میکنم برای او بسیار سخت باشد که رهبر شود. او در داخل کشور نه حمایت دارد و نه احترام»؛ ترامپ در کنفرانس خبری خود گفت که میتواند با دلسی رودریگز، معاون رئیسجمهور ونزوئلا، همکاری کند. اما چند ساعت بعد، رودریگز دستگیری مادورو را بهشدت محکوم کرد و خواستار آزادی فوری او از سوی آمریکا شد. او در حالی که کابیو، لوپس و دیگر مقامها در کنارش بودند و تصویری از یک جبهه متحد در برابر دخالت آمریکا ارائه میدادند، گفت: «تنها رئیسجمهور ونزوئلا، رئیسجمهور نیکولاس مادورو است»؛ دلسی رودریگز عملیات آمریکا علیه مادورو را وحشیانه خواند و گفت رژیم آماده دفاع از ونزوئلاست.
منبع: اکوایران
ثبت دیدگاه