بیست سال پیش، امارات متحده عربی درست در مرکز یک طوفان سهمگین سیاسی در واشنگتن قرار داشت. به نوشته فایننشیال تایمز، تلاش این کشور نفتخیز حوزه خلیج فارس برای خرید شش بندر بزرگ آمریکایی از طریق شرکت لجستیک و بنادر دوبی «دیپی ورلد» (DP World)، موجی از خشم و اعتراض را میان قانونگذاران آمریکایی براه انداخت. تنها پنج سال از حملات ۱۱ سپتامبر میگذشت و دو تن از هواپیماربایان اهل امارات بودند. برخی در کنگره با متهم کردن امارات به اینکه کانون مالی القاعده و یک «چالش مداوم در مبارزه با تروریسم» است، هشدار دادند که واگذاری اداره بنادر استراتژیک به امارات، تهدیدی حیاتی برای امنیت ملی آمریکا خواهد بود.
حتی این واقعیت که امارات تنها کشور عربی بود که برای پشتیبانی از جنگ آمریکا در افغانستان نیرو اعزام کرده بود و دولت بوش نیز از معامله بنادر حمایت میکرد، تغییری در اصل ماجرا ایجاد نکرد. این حجم از اعتراضات، شرکت دیپی ورلد را مجبور به عقبنشینی از معامله کرد؛ اما همین رویداد به یک نقطه عطف تاریخی برای امارات و روابطش با ایالات متحده تبدیل شد.
از بحران بنادر تا متولد شدن «اسپارت کوچک»
در ابوظبی، شیخ محمد بن زاید آل نهیان، ولیعهد قدرتمند وقت امارات که با نام اختصاری MBZ شناخته میشود، مشاورانش را برای یک جلسه اضطراری فراخواند. به گزارش فایننشیال تایمز، او به مشاوران خود گفت که این «بحران» نشان داد بیشتر آمریکاییها درک درست و پایهای از امارات ندارند و وقت آن رسیده که این مسئله اصلاح شود؛ و آنها دقیقاً همین کار را کردند.
دو دهه بعد، شیخ محمد بن زاید از مقام ولیعهدی ارتقا پیدا کردهاست و رئیس امارات متحده عربی است، که سیاستمداران و فرماندهان نظامی آمریکا اکنون این کشور حاشیه خلیج فارس را به عنوان یکی از توانمندترین متحدان واشنگتن در خاورمیانه میشناسند؛ متحدی که لقب تمجیدآمیز «اسپارت کوچک» را به دست آورده است. در همین راستا، ارتش آمریکا اعلام کرد که برای تسریع در توسعه «هوش مصنوعی نظامی» در حال همکاری با امارات است.
اما روابط دو کشور به حوزه نظامی محدود نماند. روزنامه بریتانیایی گزارش داد ابوظبی با اهرم قرار دادن سرمایه ۱۷۰۰ میلیارد دلاری دلاری صندوقهای ثروت ملی و شرکتهای دولتی خود، سرمایهگذاریهای سنگینی در آمریکا، و حتی در کسبوکارهای خانوادگی دونالد ترامپ، انجام داده است. کنگره تحت کنترل جمهوریخواهان دیگر مانند گذشته از سرمایهگذاری امارات در حوزههای حساس امنیت ملی آمریکا نگران نیست. ترامپ اخیراً دسترسی اماراتیها به برخی از پیشرفتهترین تراشههای کامپیوتر آمریکایی را صادر کرد؛ آن هم تنها چند ماه پس از آنکه یکی از اعضای خاندان سلطنتی امارات ۵۰۰ میلیون دلار در کسبوکار ارز دیجیتال خانواده ترامپ سرمایهگذاری کرده بود.
درباره شیخ محمد بن زاید نیز که تصمیم به این بازنگری استراتژیک گرفت، ترامپ در ماه ژوئن گفت: «حضرت ایشان یک جنگجو است» و اضافه کرد که امارات «کشوری فوقالعاده» است. به نوشته فایننشیال تایمز، این مسیر که چگونه امارات، به عنوان یک حکومت پادشاهی مطلق، توانست واشنگتن را مجذوب خود کند، از نظر دوستان و دشمنانش به عنوان نمونهای کاملاً موفق از اجرای یک کمپین روابط عمومی دولتی در واشنگتن شناخته میشود.
طوفانهای دیپلماتیک و هنر لابیگری در واشنگتن
البته این مسیر همواره هم هموار و بیتلاطم نبوده است. فایننشیال تایمز نوشت پذیرش ضمنی خیزشهای بهار عربی در سال ۲۰۱۱ از سوی آمریکا که وضعیت موجود در خاورمیانه را تهدید میکرد، و همچنین امضای توافق هستهای ۲۰۱۵ با ایران، موجب خشم اماراتیها شد. اخیراً نیز نبرد ترامپ با ایران مرزهای نفوذ شیخ محمد را به چالش کشید؛ چرا که امارات به هدف اصلی تلافیجوییهای ایران تبدیل شد و شلیک موشکها و پهپادها، تصویر ثبات این کشور و جاهطلبیاش برای تبدیل شدن به قطب جهانی فناوری را زیر سوال برد.
باربارا لیف، سفیر سابق آمریکا در ابوظبی، میگوید اماراتیها درک کردهاند که «برد دسترسی و نفوذ بالایی دارند»، اما در نهایت «در جنگی که پشت گوششان رخ داد و بیشترین ضربه را از آن خوردند، حق رأی نداشتند.» روزنامه بریتانیایی گزارش داد با این حال، این شرایط تنها دیدگاه ابوظبی را برای تعمیق روابط تقویت کرد. امارات روی شراکت خود با آمریکا و روابط نزدیکتر با اسرائیل یک قمار استراتژیک انجام داد و مقامات میگویند قصد دارند این پیوند را محکمتر کنند.
هنگامی که ترامپ جشن تولد ۸۰ سالگی خود را در محوطه کاخ سفید برگزار کرد، تنها دو سفیر در مسابقه مسابقات رزمی حضور داشتند: سفیر بریتانیا و یوسف العطیبه، سفیر امارات. به نوشته فایننشیال تایمز،العطیبه که تحصیلکرده دانشگاه جورجتاون است، در سال ۲۰۰۸ به واشنگتن فرستاده شد تا چهره متفاوتی از امارات ارائه دهد. او با کمک ارتش کوچکی از لابیگران ارشد دقیقاً همین کار را کرد.
اهرم اصلی در این میان، پول نقد بود. فایننشیال تایمز نوشت طبق آمار موسسه OpenSecrets، امارات تنها در ۱۰ سال گذشته بیش از ۲۷۰ میلیون دلار در واشنگتن هزینه کرده است. همچنین این کشور پول زیادی را به برجستهترین اندیشکدههای واشنگتن از جمله شورای اتلانتیک، مرکز مطالعات استراتژیک و بینالملل (CSIS) و اندیشکده رند تزریق کرده و کنفرانسهای بینالمللی متعددی را میزبانی کرده است. اما مقامات میگویند خود العطیبه با استعدادش در نفوذ به سیاست واشنگتن، مهمترین عامل بوده است.
نفوذ در هرم قدرت: از پیمان ابراهیم تا جادوی فناوری
روزنامه بریتانیایی گزارش داد بزرگترین موفقیت امارات و العطیبه تا به امروز، تصمیم سال ۲۰۲۰ این کشور برای تبدیل شدن به امضاکننده اصلی «پیمان ابراهیم» و عادیسازی روابط با اسرائیل بود؛ ترکیبی که ساختار سیاسی آمریکا را خیره کرد و تغییری بنیادین در ادراک واشنگتن نسبت به امارات به وجود آورد. برای شیخ محمد بن زاید، روابط نزدیکتر با آمریکا اهداف استراتژیک متعددی را برآورده میکند: تنوعبخشی به اقتصاد فراتر از دلارهای نفتی، تبدیل شدن به قطب جهانی هوش مصنوعی، و خارج شدن از سایه عربستان سعودی.
بیست سال پس از شکست امارات در خرید بنادر آمریکا، این کشور به تدریج سهمهایی را در صنعتی به دست آورده که به مراتب باارزشتر است. به نوشته فایننشیال تایمز، یکی از مقامات ارشد دولت بیدن در این باره گفت: «اینکه چه مقدار از صنعت هوش مصنوعی ما به پول اماراتیها گره خورده، ترسناک است.»
صندوقهای سرمایهگذاری دولتی مانند «مبادله» و «MGX» شراکتهای گستردهای را با غولهای فناوری مانند OpenAI و xAI آغاز کردهاند. آنها همچنین سهم عمدهای در شرکت تراشهسازی GlobalFoundries و سهام اقلیت بزرگی در شرکتهای Cerebras و Aligned Data Centers خریداری کردهاند. فایننشیال تایمز نوشت سال گذشته، MGX قراردادی با دولت آمریکا بست تا ۱۵ درصد از سهام تیکتاک آمریکا را به دست آورد.
اما نقطه اوج جدید برای ابوظبی، تصمیم وزارت بازرگانی آمریکا برای مجوز فروش تراشههای پیشرفته به امارات و لغو کنترلهای صادراتی مرتبط بود. العطیبه این معامله را یک «سنگ نشان» نامید. با این حال، دموکراتها آن را طرحی جنجالی میدانند؛ زیرا خرید ۴۹ درصد از سهام شرکت ارز دیجیتال خانواده ترامپ (World Liberty Financial) توسط صندوق MGX درست پیش از تحویل قدرت رخ داد. روزنامه بریتانیایی گزارش داد با وجود هشدارهای امنیتی درباره احتمال نفوذ چین به فناوریهای حساسی که در اختیار امارات قرار میگیرد، هر دو دولت ترامپ و امارات مدعیاند تدابیر امنیتی لازم را اتخاذ کردهاند.
معافیت از مجازات و تعمیق روابط در میانه بحرانها
به نوشته فایننشیال تایمز، دیپلماسی و سرمایهگذاریهای امارات به شیوههای ظریفتری نیز جواب داده است. این کشور مدتهاست از عواقب رفتارهایی که سیاستمداران آمریکایی نسبت به دیگران برنمیتابند، گریخته است؛ رفتارهایی نظیر برگزاری رزمایشهای نظامی مشترک با چین، یا اتهام ارسال سلاح برای نیروهای پشتیبانی سریع (RSF) در سودان.
علاوه بر این، امارات از توبیخهای جدی در قبال نقش خود به عنوان مرکز مالی غیرقانونی ایران نیز قسر در رفته است؛ نقشی که ترامپ امسال درباره آن گفت امارات «مانند بانکدار ایران» بوده است. تحلیل تحلیلگران از تحریمهای وزارت خزانهداری آمریکا نشان میدهد که امارات پس از چین، دومین کشوری است که بیشترین نام از آن در ارتباط با دور زدن تحریمهای ایران برده شده است. فایننشیال تایمز نوشت با این وجود، قانونگذاران آمریکایی همواره به طرحهای مسدودسازی فروش سلاح به امارات رای منفی دادهاند، چرا که امارات را یک متحد استراتژیک میدانند.
به کزارش خبرآنلاین، با وجود عدم توانایی امارات در جلوگیری از وقوع جنگ علیه ایران، این کشور پس از آغاز درگیری تصمیم گرفت پیوندهای خود را با واشنگتن و تلآویو محکمتر کند و حتی حملات هوایی مستقلی را علیه مواضع ایران انجام داد. روزنامه بریتانیایی گزارش داد امارات همچنین با خروج از اوپک، خود را بیش از پیش عزیز کرده است؛ چرا که ترامپ مدتها از نفوذ اوپک بر قیمت نفت متنفر بود.
اگرچه برخی کارشناسان هشدار میدهند که این تمرکز بیش از حد بر محور آمریکا و اسرائیل ممکن است به قیمت از دست رفتن استقلال استراتژیک امارات تمام شود و با تغییر قدرت در کنگره چالشهایی برای این کشور ایجاد گردد، اما مسئولان اماراتی معتقدند عملکرد آنها در این بحرانها، آنها را به عنوان متحدی کارآمد و غیرقابل جایگزین در منطقه تثبیت کرده است.
ثبت دیدگاه