گاردین نوشت: این چهار انتخابات هر چند هر کدام در شرایطی کاملاً متفاوت و با عوامل منحصربه‌فردش برگزار شد، با این حال نقطه مشترک همه آن‌ها قدرت کنشگری مردمی به عنوان نیرویی است که غافلگیری آفرید، در برابر رهبران اقتدارگرا ایستاد و نشان دادکه این نیرو می‌تواند مسیر حرکت به سوی اقتدارگرایی در جهان را تغییر دهد.
برزیل؛ نه گفتن به راست افراطی
در برزیل، افزایش مشارکت در دور دوم انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۵ اکتبر که حاصل فعالیت‌های مردمی و بهره‌گیری هوشمندانه از شبکه‌های اجتماعی بود، مانع از آن شد که جریان استبدادگرای راست افراطی کنترل کشور را در دست بگیرد. این در حالی بود که سه هفته پیش‌تر، همین جریان کنگره را فتح کرده و در رقابت ریاست‌جمهوری نیز پیشتازی قاطعی داشت.
لوئیس ایناسیو لولا داسیلوا در این دور با کسب نزدیک به ۵۲ درصد آرا، پس از شکست تلخ در دور اول، برای چهارمین بار به ریاست‌جمهوری رسید و پیروزی چشمگیری در برابر فلاویو بولسوناروی راست افراطی که بعد از این شکست از کشور فرار کرد، به دست آورد.
میگوئل لاگو، دانشمند برجسته علوم سیاسی برزیل، در این باره می‌گوید: «دور دوم در واقع به منزله نه گفتن جامعه برزیل به راست افراطی بود. این اتفاق پیروزی یک جنبش غیرمتمرکز سراسری است نه اینکه صرفا پیروزی چپ باشد. به نظر من، این پیروزی دموکراسی بود.» او تأکید می‌کند که نتیجه در وهله نخست درباره لولا نبود، چرا که او نقایص شخصیتی خود را در دور اول نشان داده بود.
به نوشته «جولیان بورگر»، تحلیلگر روزنامه گاردین و نگارنده این تحلیل، اگر بولسونارو این بار هم در انتخابات برزیل پیروز می‌شد، اولویت او آزاد کردن پدرش ژایر بولسونارو از زندان بود؛ پدری که به اتهام تلاش برای اجرای کودتا برای حفظ قدرتش در چهار سال پیش، به ۲۷ سال زندان محکوم شده است. بولسوناروها سپس قصد داشتند از قوه قضائیه انتقام بگیرند و ساختن یک دولت اقتدارگرای راست افراطی را پیش ببرند. لاگو می‌گوید ریاست‌جمهوری دوم بولسونارو حتی قدرتش از دوره اول او بیشتر می‌شد چون همزمان یک اکثریت مستحکم و وفادار به خود را نیز در کنگره داشت. او در توصیف از دولت دومی که بولسوناروها در صورت پیروزی در انتخابات اکتبر به دست می‌آوردند گفت: «یک دولت راست افراطی، اما یک دولت راست افراطی فوق‌العاده قدرتمند.»
فلاویو بولسونارو مانند پدرش از پذیرش نتیجه انتخابات خودداری کرد، اما برخلاف بولسوناروی بزرگ، تلاش نکرد نتیجه را با زور معکوس کند و در عوض به میامی گریخت و در آنجا همچنان بر حق خود به عنوان رهبر کشورش اصرار می‌ورزد. در حالی که یکی از بولسوناروها در تبعید و دیگری در زندان است، لولا داسیلوا با کنگره‌ای متخاصم و مجموعه‌ای از استانداران وفادار به دولت شکست‌خورده قبلی مواجه است. او فضای تنفسی دارد – اما نه چندان زیاد.
به گزارش گاردین، با این حال، تهدید فوری علیه نهادهای دموکراتیک برزیل برای حال حاضر از میان رفته است.
صربستان؛ زمین‌لرزه‌ای در بالکان
به نوشته روزنامه انگلیسی، در صربستان، دانشجویانی که با برگزاری ۲ سال تظاهرات به دنبال پاسخگو کردن الکساندر ووجیچ، رهبر حزب حاکم صربستان و رئیس جمهور مستعفی بودند چندان انتظار نداشتند که بسیج اعتراضی آن‌ها تا این حد قاطعانه در انتخابات ۲۵ اکتبر نتیجه بدهد. فهرست بداهه‌ای از استادان، کشاورزان و دیگر چهره‌های تازه‌کار سیاسی، ۱۴۰ کرسی از ۲۵۰ کرسی مجلس ملی را به دست آورد و حزب ترقی‌خواه صربستان (SNS) متعلق به ووچیچ با ۱۰۳ کرسی در جایگاه دوم قرار گرفت؛ تحولی که به باور بورگر، تحلیلگر گاردین، می‌توان آن را زمین‌لرزه‌ای دانست که در سراسر بالکان و فراتر از آن احساس شده است.
اسلوبودان مارکوویچ، استاد علوم سیاسی دانشگاه بلگراد، می‌گوید جنبش اعتراضی دانشجویان صربستانی در ۲ سال گذشته «اثر گلوله برفی که بزر گ و بزرگتر شد» را داشته است. او خاطر نشان کرد: «دانشجویان تقریباً به سراغ همه خانه‌ها رفتند و مردم باور کردند که تغییر ممکن است.» به گفته او، این باور عمدتا کسانی را جذب کرد که پیش‌تر رأی نداده بودند و تعداد کمی از مردم پیش‌بینی به راه افتادن این موج بزرگ ضد دولت ووچیچ را می‌کردند.
برخی گزارش‌ها مدعی شدند که ووچیچ در صورت بدتر بودن نتیجه، به اجرای کودتا فکر می‌کرده است؛ ادعایی که حزب او آن را رد کرده است. اما حتی اگر این ادعا درست باشد، اینکه اصلا او می‌توانست روی نیروهای پلیس برای سرکوب مخالفانش حساب کند چندان مسلم نبود. مارکوویچ می‌گوید: «فکر می‌کنم نارضایتی عظیمی میان افسران عادی پلیس وجود داشت و دولت اطلاعاتی داشت که این را نشان می‌داد. نیم ساعت پس از آنکه ووچیچ شکست را پذیرفت، پلیس اساساً عقب‌نشینی کرد و در بسیاری از جاها مخالفان را در آغوش گرفت.»
اکثریت جدید پارلمانی صربستان، اگر بر اساس درصد حضور نمایندگان دارای دکترا سنجیده شود، به عنوان باهوش‌ترین اکثریت پارلمانی در جهان مطرح است و برای بازسازی دولت پس از دوره طولانی تضعیف ناشی از حکومت تک‌حزبی، به همه منابع خود نیاز خواهد داشت.
سرزمین‌های اشغالی؛ انتخابات به سبک اسرائیلی
تحلیلگر گاردین نتیجه انتخابات ۲۷ اکتبر در سرزمین‌های اشغالی را نیز به عنوان پیروزی برای دموکراسی به سبک صهیونیستی آن و هنجارهای آن اما با «ملاحظات زیاد» تلقی کرده است. تعداد کرسی‌های ائتلاف تحت رهبری نتانیاهو در پارلمان رژیم صهیونیستی موسوم به کنست که مجموعا ۱۲۰ کرسی دارد، از ۶۸ کرسی به ۵۳ کرسی کاهش یافت، اما بلوک مخالف یهودی جریان اصلی نیز تنها ۴۸ کرسی به دست آورد.
به باور این رسانه انگلیسی، برندگان بزرگ انتخابات در سرزمین‌های اشغالی ائتلاف فهرست مشترک اعراب اسرائیلی و حزب رعم بودند که به ترتیب ۱۱ و ۸ کرسی به دست آوردند، نمایندگی کلی فلسطینی‌ها در کنست را تقریباً دو برابر کردند و خود را به نیرویی تبدیل کردند که دیگر نمی‌توان آن را نادیده گرفت.
گاردین تصریح می‌کند، بلوک اپوزیسیون صهیونیست مخالف نتانیاهو به رهبری گادی آیزنکوت، ژنرال بازنشسته، با این حال تمایل چندانی برای ورود به ائتلافی که اکثریت ضد نتانیاهو را به دولت تبدیل کند نشان نداده است و این یک «بن‌بست ناآرام» را به وجود آورد که محدودیت‌های دموکراسی به سبک اسرائیلی در سرزمین‌های اشغالی را آشکار می‌کند.
دالیا شایندلین، تحلیلگر سیاسی آمریکایی-اسرائیلی، می‌گوید: «شهروندان عرب اسرائیل دموکرات‌ترین مردم منطقه هستند. آن‌ها سال‌ها قوی‌ترین حامیان آزادی‌های مدنی و حقوق اقلیت‌ها بوده‌اند.» «[بلوک مخالف] این دولت [نتانیاهو] را دولتی می‌بیند که می‌خواهد اسرائیل را به یک تئوکراسی خودکامه تبدیل کند و می‌ترسد که آزادی‌های فردی آن‌ها را محدود کند.» به گفته شایندلین، این تعریف، نقض رایج حقوق فلسطینی‌ها را در بر نمی‌گیرد: «آن‌ها اشغال را نادیده می‌گیرند… این فقط یک لکه نیست، بلکه تناقضی بنیادین با هر چیزی است که به عمل یا نهادهای دموکراتیک مربوط می‌شود.»
نتانیاهو در تلاش برای مسدود کردن هرگونه احتمال توافق میان بلوک آیزنکوت و احزاب عرب اسرائیلی، درصدد بی‌اعتبار کردن انتخابات برآمده و تحقیقی درباره چگونگی کسب تعداد بالای رأی توسط آن‌ها را آغاز کرده و مدعی تأمین مالی غیرقانونی قطر شده است؛ تلاشی که بر هیچ شاهدی استوار نیست و از سوی برخی رسانه‌های اسرائیلی «تلاش برای کودتا» دانسته شده است.
بورگر نوشته است: «اگر آیزنکوت بتواند دولت تشکیل دهد، تلاش خواهد کرد برخی قوانین تصویب‌شده که استقلال قوه قضائیه را محدود می‌کند لغو کند، برخی رؤسای پلیس را برکنار کند و شاید با شهرک‌نشینان خشونت‌طلب در کرانه باختری مقابله کند. اما اشغال همچنان پابرجا خواهد ماند، همان‌طور که کنترل مستقیم ارتش بر نزدیک به ۷۰ درصد غزه ادامه خواهد داشت.»
آمریکا؛ موج آبی و کار سخت دموکرات‌ها
دونالد ترامپ روز سه‌شنبه از رأی‌دهندگان آمریکایی خواست طوری رأی دهند که گویی نام او در برگه رأی است و آن‌ها دقیقاً همین کار را کردند. موج بزرگ آبی دموکرات‌ها که نتیجه آن بود، بازتاب عدم محبوبیت عمیق او بود. دموکرات‌ها اکنون کنترل راحت هر دو مجلس کنگره را در دست دارند و در ایالت‌هایی که دهه‌ها دموکرات انتخاب نکرده بودند، پیروزی بزرگی به دست آوردند.
به نوشته رسانه انگلیسی، نتیجه این انتخابات در درجه اول با مسائل اقتصادی داخلی، از جمله غیرقابل تحمل بودن هزینه زندگی که رئیس‌جمهور آن را «ادعایی ناشی از کلک و حقه» خوانده هدایت شد. ریاست‌جمهوری امپراتوری‌واری که ترامپ ایجاد کرده بود در صدر نگرانی‌های رأی‌دهندگان نبود، اما کنگره دموکرات جدید اگر بخواهد به چیزی دست یابد، ناچار خواهد بود با آن روبه‌رو شود. اکثریت جدید دموکرات‌ها هر چند قابل‌توجه است اما هنوز دو سوم لازم برای لغو وتوی ریاست‌جمهوری و ۶۰ رأی سنا که لازم برای شکست اطاله بررسی است را در اختیار ندارد. دموکرات‌ها می‌توانند قوانین مورد حمایت کاخ سفید را مسدود کنند، اما نمی‌توانند روی تصویب قوانین خودشان حساب کنند. آن‌ها می‌توانند تلاش کنند بودجه را متوقف کنند، اما کاخ سفید ترامپ رویکردی بی‌اعتنا به قدرت کیف پول کنگره دارد. اکثریت جدید می‌تواند تحقیقات برگزار کند، پرونده‌ها را باز کند و مقامات را برای حضور در کمیته‌های خود احضار کند، اما این احضاریه‌ها به همان اندازه قابل نادیده گرفتن هستند.
تحلیلگر گاردین تاکید می‌کند: «دموکرات‌ها همچنین احتمالاً مانند همتایان خود در مجارستان، لهستان و به زودی صربستان متوجه خواهند شد سیاسی‌زدایی از دستگاه دولتی پس از دوره‌ای حکومت غیرلیبرال، چقدر دشوار است.»
به گزارش ایسنا استیون هیل، نویسنده کتاب «۱۰ گام برای ترمیم دموکراسی آمریکا»، می‌گوید: «ترامپ از طریق فرمان‌های اجرایی، نادیده گرفتن دادگاه‌ها، شکایت‌ها و تهدیدهای وزارت دادگستری، تعرفه‌های یک‌جانبه، یک جنگ اعلام‌نشده با ایران و تحقیر علنی هدفمند مخالفان، مانند یک فرعون آمریکایی عمل کرده و اغلب حتی نظر هم‌حزبی‌های جمهوری‌خواه خود در کنگره را هم نادیده گرفته است.» او می‌افزاید: «در حالی که وظیفه دموکرات‌ها آشکارا معکوس کردن و برچیدن این کابوس دو سال گذشته است، اما در حقیقت ممکن است انجام آن چندان آسان نباشد.»
ثبت دیدگاه