«استفن والت»، نظریهپرداز مشهور روابط بینالملل و استاد دانشگاه هاروارد در گفتوگویی با «تاکر کارلسون»، مجری سرشناس آمریکایی در پاسخ به سوالی درباره وضعیت جهان پس از پایان جنگافروزی آمریکا علیه ایران گفت: «فکر میکنم جهان به طور قابل توجهی خطرناکتر از آنچه در بیشتر دوران گذشته دیدهایم، خواهد شد.»
وی با اشاره به بیاعتمادی عمیق ایجاد شده بین مسکو و واشنگتن و همچنین ادامه رشد اقتصادی و نظامی چین، تاکید کرد که جهان به سمت یک ساختار سهقطبی با محوریت آمریکا، روسیه و چین پیش میرود.
این استاد هاروارد هشدار داد که در این میان، «هیچکس دیگر به قضاوت آمریکا اعتماد ندارد» و این موضوع به ویژه پس از جنگ با ایران تشدید شده است.
فروپاشی هنجارهای بینالمللی و ترور رهبران
والت یکی از خطرناکترین پیامدهای سیاستهای اخیر را «فروپاشی هنجار منع ترور» دانست و با اشاره به اقدام تروریستی مشترک آمریکا و رژیم صهیونیستی در ترور مقامهای ایران در ابتدای جنگ متجاوزانه، آن را رویهای بسیار خطرناک توصیف کرد.
وی توضیح داد: «ترور ابزار قدرتهای ضعیفتر است، نه قدرتهای بزرگ. وقتی شما رهبران یک کشور را ترور میکنید، اولاً نمیدانید چه کسی جایگزین آنها میشود و ثانیاً هرگونه امکان اعتماد برای مذاکره را از بین میبرید. چگونه میتوان با نظامی پای میز مذاکره نشست که رهبران ارشد شما را کشته است؟»
والت هشدار داد با فرسایش این هنجارها، سایر بازیگران نیز شروع به استفاده از تاکتیکهای مشابه خواهند کرد و حتی روسای جمهور آمریکا نیز در آینده باید نگران امنیت خود باشند.
چرا سیاستمداران آمریکایی واقعبین نیستند؟
در ادامه، کارلسون به عدم تمایل سیاستگذاران آمریکایی به پذیرش واقعیت ظهور چین اشاره کرد. والت با اذعان به «غرور آمریکایی» پس از جنگ سرد، گفت که واشنگتن به اشتباه تصور میکرد چین با پذیرش اقتصاد بازار، به سمت دموکراسی لیبرال حرکت خواهد کرد.
این تحلیلگر ارشد مسائل استراتژیک، بحرانهای خاورمیانه را «موهبتی برای چین» خواند و گفت: «مساله خاورمیانه و ناتوانی آمریکا در دور ماندن از آن، هرگز به ایالات متحده اجازه نداده است تا بر روی مشکل چین تمرکز کند. این یک فایده بزرگ برای پکن بوده است.»
والت در پاسخ به سوالی درباره ادعای اروپاییها مبنی بر احتمال حمله روسیه به اروپا، این تصور را «کاملاً اشتباه» خواند و گفت: «روسیه برای تصرف کامل دونباس با مشکل مواجه است، چگونه میتواند به اروپا حمله کند؟ هیچ انگیزهای برای این کار وجود ندارد و هیچ امکانی هم برای موفقیت آن وجود ندارد.»
چرا آمریکا علیه ایران جنگ راه انداخت؟
والت در تشریح دلایل جنگافروزی آمریکا علیه ایران، مستقیماً «بنیامین نتانیاهو»، نخستوزیر رژیم صهیونیستی را مقصر اصلی دانست و گفت: «علت تقریبی این جنگ، سفر نتانیاهو به کاخ سفید بود. او آمد و توضیح داد که ایران در آستانه فروپاشی است و تنها یک ضربه محکم لازم است تا نظام سقوط کند. او توانست دونالد ترامپ را متقاعد کند که این تحلیل درست است.»
این استاد هاروارد تاکید کرد که در گذشته نتانیاهو همین پیشنهاد را به بایدن و اوباما داده بود، اما آنها آن را ایده بدی میدانستند؛ اما این بار ترامپ پذیرفت.
والت با اشاره به انگیزههای ترامپ برای این تصمیم، به موفقیت عملیات ربایش «نیکولاس مادورو» رئیس جمهور ونزوئلا اشاره کرد و گفت که ترامپ به اشتباه تصور میکرد میتواند با یک جنگ متجاوزانه کوتاه و با دادن هزینه کم، پرونده ۴۰ ساله ایران را برای همیشه ببندد و نامش را در تاریخ ثبت کند. والت تصریح کرد: «اگر ترامپ میدانست امروز در چه موقعیتی قرار میگیرد، هرگز این کار را نمیکرد.»
نفوذ لابی اسرائیل و بنبست در پایان دادن به جنگ
والت در پاسخ به این سوال که چرا با وجود مخالفت افکار عمومی آمریکا با جنگ، اعتراضات گستردهای علیه آن صورت نمیگیرد، به ساختار سیاسی و نفوذ لابیها اشاره کرد. وی با اشاره به اینکه «بخشی از آنچه من لابی اسرائیل مینامم، مدتهاست برای اقدام نظامی علیه ایران فشار میآورند»، این نفوذ را یکی از موانع اصلی پایان دادن به جنگ دانست.
والت درباره نحوه پایان جنگ با ایران گفت که هر راهحلی مستلزم «اعتراف تلویحی آمریکا به اینکه این یک اشتباه بزرگ بود» است. اما وی تاکید کرد که مشکل اصلی در این میان، رابطه آمریکا با اسرائیل است.
مجری برنامه در بخشی از گفتوگو اشاره کرد که توافق آتشبس قبلی (در ژوئن) شکست خورد، زیرا اسرائیلیها از همان ابتدا آن را نادیده گرفتند. والت ضمن تایید این موضوع گفت که با وجود عصبانیتهای مقطعی ترامپ از نتانیاهو، «ما هنوز شاهد تبدیل این عصبانیت به یک شکاف واقعی در سیاستها نبودهایم. ما ندیدهایم که آمریکا بگوید ما قدرت بزرگ هستیم و تو شریک کوچکتر، و باید به آنچه ما میگوییم عمل کنی.»
والت دلیل این عدم قاطعیت را نفوذ مشاوران و حامیان مالی ترامپ دانست و گفت: «پایگاه کمککنندگان مالی که بسیاری از سیاستمداران جمهوریخواه به آن وابستهاند، هنوز به شدت بر این باور است که باید بدون قید و شرط از اسرائیل حمایت کرد.»
آینده حضور آمریکا در خاورمیانه
این استاد دانشگاه هاروارد پیشبینی کرد که صرفنظر از نتیجه جنگ، کاهش حضور نظامی آمریکا در خلیج فارس «اجتنابناپذیر» است. وی با مرور تاریخچه حضور نظامی واشنگتن در منطقه از دهه ۱۹۹۰، آن را منشأ بسیاری از مشکلات از جمله ظهور القاعده دانست و گفت: «اگر نتیجه این درگیری، کاهش حضور فیزیکی آمریکا در خاورمیانه و دخالت کمتر در سیاستهای داخلی منطقه باشد، من فکر میکنم این چیز خوبی خواهد بود.»
والت با اشاره به سیاست «روابط ویژه» آمریکا با برخی کشورها و قطع رابطه کامل با ایران، این رویکرد را «دیوانهوار» توصیف کرد و گفت: «ما در دنیا در این کار منحصر به فرد هستیم. روسیه، چین و سایر قدرتها با همه طرفها در منطقه رابطه دارند و صحبت میکنند، اما ما با یک کشور (ایران) هیچ رابطهای نداریم.»
نگرانی از احتمال استفاده از سلاح هستهای
در بخش پایانی، والت ضمن ابراز نگرانی از اینکه تجاوزگری و تحقیرهای پی در پی آمریکا ممکن است برخی سیاستمداران را به سمت گزینههای دیوانهوار سوق دهد، گفت: «من به این امید چسبیدهام که اگر صحبت از استفاده از سلاح هستهای شود، افراد عاقل بایستند و بگویند شوخی میکنید؟ این مسئله ارزش عبور از آن آستانه را ندارد.»
وی با یادآوری اینکه آمریکا تنها کشوری است که از سلاح هستهای استفاده کرده است، آن هم علیه کشور غیرهستهای، تاکید کرد که تکرار چنین اقدامی در شرایطی که وجهه آمریکا در جهان در حال نابودی است، «یک اشتباه بزرگ خواهد بود.»
هشدار درباره خطرات داخلی در آمریکا
والت در پایان با اشاره به نابرابری شدید اقتصادی در آمریکا و بیتوجهی نخبگان به منافع عمومی، نسبت به تکرار سناریوهایی مشابه انقلاب فرانسه در صورت تداوم وضعیت فعلی هشدار داد و گفت: «نابرابری ثروت، سلب عاملیت سیاسی از طبقات پایین، گسترش اطلاعات کنترلنشده و یک بحران بدهی ناشی از جنگهای خارجی بیهوده، زمینهساز فروپاشیهای بزرگ تاریخی بودهاند.»
به گزارش ایسنا، والت در نهایت دونالد ترامپ را «فاجعهبارترین رئیسجمهور تاریخ آمریکا» توصیف کرد و گفت که او به وعدههایش برای پایان دادن به جنگهای بیپایان عمل نکرده و تنها یک تغییر گفتمانی در سیاست خارجی ایجاد کرده است.
ثبت دیدگاه