دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا که در دوگانه گسترش تنش و توافق با ایران بر اساس شروط تهران گرفتار شده گزینههای خوب زیادی برای خروج از این جنگ غیرقانونی در اختیار ندارد. او که زمانی ادعا کرده بود جنگ با تسلیم ایران پایان مییابد و اهداف متعددی را برای آغاز این تجاوزگری علیه حاکمیت ملی و تمامیت ارضی ایران برشمرده بود، اکنون تنها به دنبال بازگشتیی تنگه هرمز است که بسته ماندن آن پیامدهای جهانی داشته است.
روزنامه فایننشال تایمز در گزارشی با این مقدمه نوشت: دونالد ترامپ و دستیارانش در پنج ماه گذشته بیش از دهها بار گفتهاند که آمریکا به توافق با ایران «نزدیک» است. اما اگر چنین توافقی از مذاکرات ایران و عمان حاصل شود، بسیار محدودتر از اهدافی خواهد بود که رئیسجمهور آمریکا هنگام آغاز جنگ ترسیم میکرد.
خواستههای اصلی ترامپ از زمان آغاز حملات غیرقانونی علیه ایران در فوریه، از فهرست بلندبالایی از امتیازات شامل برنامه هستهای تهران، تولید موشکهای بالستیک و حمایت از نیروهای مقاومت منطقه که ادعا میشود «نیروهای نیابتی» ایران هستند، به یک خواسته تقلیل یافته است؛ این که ایران اجازه دهد تنگه هرمز به وضعیت پیش از جنگ بازگردد.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا روز سهشنبه در جمع خبرنگاران مدعی شد که «خلع سلاح هستهای ایران توافق نهایی است. توافق فوری و آنچه تمرکز زیادی روی آن بوده، تنگه است.»
منتقدان میگویند همین مسئله بهتنهایی چیزی شبیه به تحقیر راهبردی محسوب میشود. ایران تنها پس از آغاز جنگ از سوی ترامپ از اهرم فشار راهبردی خود در تنگه هرمز استفاده کرد. اکنون هر توافقی میتواند به تهران کنترل بر بخشی از آبراه را به عنوان یکی از کشورهای ساحلی به جز عمان بدهد، بدون آن که قدرت دریافت عوارض از کشتیهای عبوری را از آن سلب کند؛ شرایطی که تنها یک سال پیش برای کارشناسان ژئواستراتژی آمریکایی غیرقابلتصور بود.
تلاشهای کشورهای میانجی برای کاهش تنش در تنگه هرمز و بازگرداندن ایران و آمریکا به مذاکرات پایان جنگ در بستر این تحولات انجام میشود که ارتش تروریستی آمریکا از روزهای اول آتشبس با نقض تعهدات خود اقدام به محاصره غیرقانونی بنادر ایران کرده است. اگرچه این محاصره ذیل یادداشت تفاهم پایان جنگ میان ایران و آمریکا لغو شد اما مدتی بعد به دلیل پاسخ نظامی ایران به نقض بند ۵ تفاهمنامه از سوی واشنگتن که صراحتا مقرر داشته هرگونه تردد از تنگه هرمز باید با ترتیبات ایرانی انجام شود، آمریکا دوباره آن را اعمال کرد.
نیروهای مسلح ایران این شرارت را توسعه جنگ در منطقه دانسته و تاکید کردهاند پاسخ مقتدرانه به آن تا زمان پابرجا بودن تهدیدها ادامه خواهد یافت. در همین حال، دستگاه دیپلماسی ایران اقداکات تجاوزکارانهای از این دست با هدف مجازات جمعی عمدی مردم ایران را نقض منشور سازمان ملل و به منزله جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت دانسته است.
طی روزهای گذشته مذاکراتی با عمان به عنوان میانجی و کشور ساحلی در تنگه هزمز درباره حلوفصل وضعیت تردد از این آبراه با حفظ حق حاکمیت ایران انجام شده است که به گفته اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، «با تمرکز بر تعیین مسیرهای رفت و برگشت ایمن برای کشتیها در حال پیگیری است؛ مسیری که ضمن تأمین حقوق حاکمیتی، ملاحظات امنیت ملی ایران و عمان را نیز مدنظر قرار دهد.»
او افزود: گفتوگوها تاکنون در هر دو سطح فنی و سیاسی مثبت ارزیابی میشود و ایران در تلاش است با همکاری عمان، سازوکارهای لازم برای ترتیبات آینده مدیریت تردد کشتیرانی در این گذرگاه راهبردی را تدوین کند. نتایج نهایی این مذاکرات پس از جمعبندی، اطلاعرسانی خواهد شد.
چالش ترامپ در دستیابی به توافقی که به هیچ وجه تسلیم بیقیدوشرط ایران نیست
فایننشال تایمز درباره چالش تنگه هرمز در مذاکرات پایان جنگ تهران-واشنگتن نوشت، آرون دیوید میلر، مذاکرهکننده پیشین صلح خاورمیانه در دولتهای جمهوریخواه و دموکرات، میگوید «آنچه زمانی آزاد و بدون محدودیت بود، دیگر این طور نیست. تقریبا هیچچیزی وجود ندارد که ترامپ بتواند از توافقی که ایرانیها حاضر به پذیرش آن هستند، به دست بیاورد که آن واقعیت را تغییر دهد.»
به گفته او، آمریکا درباره برنامه هستهای ایران نیز اکنون با کشوری مذاکره میکند که این اهرم فشار راهبردی را دارد و این بههیچوجه «تسلیم بیقیدوشرطی» نیست که ترامپ از تهران خواسته بود.
میلر بیان کرد: «من در حال حاضر راهی برای ایجاد توازن منافع نمیبینم که دولت ترامپ بتواند با چیزی که انسانهای عادی آن را پیروزی تلقی کنند، از جنگ خارج شود.»
افزون بر این، هر مسیر خروج از جنگی پرهزینه که باعث نگرانی از کمبود نفت و افزایش تورم شده، اکنون با توجه به این که کمتر از سه ماه تا انتخابات میاندورهای مانده برای ترامپ از نظر سیاسی دشوار بهنظر میرسد.
قیمت بینالمللی نفت روز سهشنبه با امید به پایان درگیری، به زیر ۸۰ دلار در هر بشکه کاهش یافت. اما قیمت بنزین در آمریکا بالای ۴ دلار در هر بشکه، حدود ۳۵ درصد بالاتر از سطح پیش از جنگ است و قیمت گازوئیل در دوران ترامپ از میانگین قیمت دوران بایدن فراتر رفته است.
ذخایر موشکهای رهگیر و موشکهای دوربرد نقطهزن آمریکا هم کاهش یافته، مردم آمریکا و متحدان این کشور نیز خسته شدهاند و این ترامپ را با «گزینههای محدود» مواجه کرده است.
مایکل رتنی، سفیر پیشین آمریکا در عربستان سعودی با یادآور شدن پیامدهای طولانیتر شدن جنگ برای بازارهای انرژی و متحدان منطقهای گفت: «چالش ترامپ فقط نحوه اداره جنگ نیست که ظاهرا او را متحیر کرده، بلکه نحوه توضیح این توافق است. ادعای موفقیتآمیز بودن هر توافقی بهطور فزایندهای دشوار میشود.»
رسانه انگلیسی در پایان نوشت: توافقی که بهوضوح از اهداف اولیه جنگ ترامپ فاصله دارد، با واکنشهای منفی داخلی نیز همراه خواهد بود. یادداشت تفاهم پایان جنگ در خرداد باعث اعتراض دموکراتها و برخی از متحدان خود ترامپ شد.
به گزارش ایسنا، ولی نصر، کارشناس مسائل ایران و استاد دانشگاه جان هاپکینز هم گفت: «ترامپ گیر کرده است. او نمیتواند در این سطح پیروزی نظامی بهدست آورد و نمیتواند این را به روش دیپلماتیک و بدون پرداخت هزینه سیاسی در داخل حل کند. او به تناوب برخوردهای تندی دارد، چراکه این موضوع بهسادگی محاسبات اولیه او نیست.»
ثبت دیدگاه