عربستان سعودی در این جنگ هم با تهدید امنیتی و هم با بحران اقتصادی روبه‌رو است. هزینه‌های جنگ، کسری بودجه را افزایش داده و ذخایر موشک‌های رهگیر نیز رو به کاهش است. این شرایط می‌تواند سرمایه‌گذاری در مراکز داده، هوش مصنوعی و فناوری اطلاعات را با خطر مواجه کند. ادامه درگیری همچنین برنامه‌های اقتصادی محمد بن‌سلمان برای کاهش وابستگی به نفت، جذب سرمایه‌گذاران خارجی و تبدیل عربستان به قطب فناوری منطقه را تهدید می‌کند.
در همین رابطه روزنامه آمریکایی وال‌استریت‌ژورنال گزارش داد، فشارها بر ولیعهد عربستان افزایش یافته است؛ محمد بن سلمان اکنون با اقتصادی روبروست که بر اثر هزینه‌های سنگین و برآوردهای نادرست از تهدید مقاومت یمن، تضعیف شده است. تشدید درگیری برنامه‌های ولیعهد سعودی برای تحول اقتصادی را تهدید می‌کند.
جنگ در مرزهای عربستان
رسانه آمریکایی نوشت، محمد بن سلمان سال را با شرایطی مساعد آغاز کرده بود. او به‌تازگی از کاخ سفید بازدید کرده و مورد استقبال گرم دونالد ترامپ قرار گرفته بود. حتی پس از آغاز درگیری‌ها با ایران، عربستان سعودی در موقعیت نسبتاً مناسبی به نظر می‌رسید؛ چرا که می‌توانست نفت خود را از طریق خط لوله‌ای صادر کند که مسیر آن از تنگه مسدود شده هرمز نمی‌گذشت. اما تشدید نبرد سعودی‌ها با انصارالله یمن اکنون چالش‌های جدیدی را برای امنیت این پادشاهی و همچنین برنامه‌های بلندپروازانه اما دشوارِ ولیعهد سعودی برای تغییر ساختار اقتصادِ وابسته به نفت این کشور ایجاد کرده است.
روز شنبه، دست‌کم یک موشک یمنی به فرودگاه بین‌المللی پایتخت عربستان اصابت کرد که منجر به تلفاتی شد. این جدی‌ترین حمله علیه ایالات متحده یا متحدانش در منطقه خلیج فارس در جریان درگیری‌های مرتبط با جنگ متجاوزانه آمریکایی – صهیونی علیه ایران محسوب می‌شد. مقامات روز یکشنبه از حملات بیشتری به این فرودگاهِ تعطیل‌شده خبر دادند و اعلام کردند که اصابت یک پرتابه باعث آتش‌سوزی در ترمینال ۴ و مجروح شدن تعدادی از افراد شده است.
این در حالی است که مقامات سعودی همین تابستان گذشته به خبرنگاران گفته بودند که یمن تحت کنترل است. اما حملات فزاینده مقاومت یمن که پاسخی به اقدامات تجاوزکارانه عربستان علیه یمن و یمنی‌هاست، فرودگاه‌ها و تأسیسات انرژی، از جمله خط لوله اصلی شرق به غرب و پالایشگاه‌های پادشاهی آل سعود را هدف قرار داده و نشان‌دهنده تهدیدی فزاینده در امتداد مرزهای جنوبی است.
رؤیای هوش مصنوعی بن‌سلمان در محاصره بحران مالی
براساس گزارش وال‌استریت‌ژورنال، این درگیری تلاش‌های عربستان برای تبدیل صنعت سفر و گردشگری به یکی از ارکان اقتصاد را به خطر انداخته است؛ از جمله یک کنفرانس بزرگ سرمایه‌گذاری بین‌المللی که برای اواخر ماه جاری برنامه‌ریزی شده بود و اکنون برگزاری آن با تردیدهای جدی مواجه است. هزینه‌های جنگ تاکنون کسری بودجه عربستان را افزایش داده و اقتصاد آن را در معرض خطر رکود قرار داده است. همچنین نحوه مدیریت این آزمون توسط ولیعهد سعودی، پیامدهایی فراتر از مرزهای این پادشاهی خواهد داشت.
رسانه آمریکایی گزارش داد، عربستان سعودی منبع اصلی تأمین مالی صنعت جهانی فناوری و پروژه‌های هوش مصنوعی است و همچنین نقشی حیاتی در ارائه پایگاه و مجوزهای پرواز بر فراز خاک خود به ارتش ایالات متحده ایفا می‌کند. با این حال، ریاض در میانه جنگ با مقاومت یمن است و مقامات سعودی اعلام کردند که ذخایر موشک‌های رهگیر مورد نیاز برای مقابله با حملات بعدی رو به اتمام است. تشدید حملات به ریاض بخش‌هایی از پایتخت عربستان را به میدان نبرد تبدیل کرده است.
اقامت بن‌سلمان در مخفیگاه و تاکید بر باز بودن کانال دیپلماتیک با ایران
به گفته مقامات مطلع از تحرکات ولیعهد ۴۱ ساله، بن سلمان میان کاخ‌های به‌شدت محافظت‌شده‌ای که به پناهگاه‌های زیرزمینی مجهز هستند در رفت‌وآمد است و تیمی امنیتی و گزینش‌شده از او محافظت می‌کنند. آخرین حضور عمومی او روز سه‌شنبه بود که طی آن، در حمایت از یک پویش ملی اهدای خون، خون اهدا کرد.
به گفته افراد مطلع از تصمیم‌گیری‌های داخلی پادشاهی آل سعود، عربستان سعودی همچنین برای پوشش پدافند هوایی در سراسر این کشورِ پهناور با چالش مواجه بود و برای محافظت از کاخ‌ها و زیرساخت‌های انرژی، مدام سامانه‌های پدافندی را جابه‌جا می‌کند. این افراد اظهار داشتند که ولیعهد سعودی، به مشاوران خود تأکید داشت تا کانال دیپلماتیک با ایران را باز نگه دارند و روشن سازند که قصد پادشاهی سعودی، تقابل‌جویانه نیست.
کریستین کوتس اولریکسن، کارشناس مسائل خلیج فارس و پژوهشگر «موسسه بیکر» در دانشگاه رایس، می‌گوید که عربستان گزینه‌های مطلوب اندکی پیش رو دارد.
اولریکسن می‌گوید: «هرگونه واکنش نظامی، خطر کشیده شدنِ عمیق‌تر به یک درگیری نامتقارن را به همراه دارد؛ درگیری‌ای که انصارالله یمن در آن نشان داده توانایی وارد کردن خساراتی سنگین و نمادین را دارند.»
مقامات رسانه‌ای عربستان به درخواست اظهار نظر در این باره پاسخی ندادند.
جنگ چگونه جاه‌طلبی‌های اقتصادی بن‌سلمان را تهدید می‌کند؟
شاهزاده سعودی در طول دهه گذشته، سرمایه‌های کلانی را صرف مجموعه‌ای از پروژه‌ها با الزامات مهندسی فوق‌العاده پیچیده کرده است؛ پروژه‌هایی که هدفشان نشان دادن روند نوسازی پادشاهی و جذب سرمایه‌گذاری و گردشگری است. این طرح‌ها شامل شهر آینده‌نگرانه «نئوم»، ساختمانی عظیم و مکعب‌شکل در ریاض و یک پیست اسکی در دل بیابان می‌شود. مجموع هزینه‌های این طرح‌ها به تریلیون‌ها دلار می‌رسد که رقمی بسیار سنگین و جسورانه برای دولتی با بودجه سالانه حدود ۳۵۰ میلیارد دلار محسوب می‌شود.
هزینه‌ها و خسارات اقتصادی ناشی از جنگ احتمالی علیه ایران، ایجاد توازن در این محاسبات مالی را که پیش از این نیز دشوار و دور از ذهن به نظر می‌رسید، عملاً غیرممکن می‌سازد. عربستان سعودی تحت رهبری بن سلمان در حال نوسازی است. میزان سرمایه‌گذاری خارجی در دو فصل نخست سال کاهش یافته و بسیار عقب‌تر از اهداف تعیین‌شده توسط ولیعهد برای سال ۲۰۳۰ است. افزایش هزینه‌های نظامی و زیرساختی، منابع مالی مورد نیاز برای طرح تنوع‌بخشی به اقتصاد را تهدید می‌کند. حتی تلاش این پادشاهی برای تبدیل شدن به قطب هوش مصنوعی نیز اکنون با خطرات جدیدی روبروست، چرا که مراکز داده به اهدافی بالقوه برای حملات تبدیل شده‌اند.
بسیاری از پروژه‌های عظیمی که با هدایت ولیعهد سعودی آغاز شده بودند، اکنون متوقف شده یا در مرحله بازنگری قرار دارند. در ماه ژانویه، عربستان سعودی از برنامه‌های خود برای میزبانی بازی‌های آسیایی زمستانی ۲۰۲۹ صرف‌نظر کرد. این کشور همچنان باید راهی برای تأمین بودجه نمایشگاه جهانی (اکسپو) در سال ۲۰۳۰ و جام جهانی فوتبال در چهار سال پس از آن بیابد.
بر اساس گزارش مؤسسه «کپیتال اکونومیکس»، بخش غیرنفتی اقتصاد این کشور در سه ماهه دوم سال نسبت به سه ماهه اول کوچک‌تر شده است. وزارت دارایی عربستان اکنون پیش‌بینی می‌کند که تولید ناخالص داخلی این کشور در سال ۲۰۲۶ به میزان ۳.۶ درصد کاهش یابد.
این پادشاهی اوایل سال جاری تلاش کرد برای دور زدن تنگه هرمز، نفت را از طریق خط لوله‌ای در دل بیابان به دریای سرخ منتقل کند. این کشور از محل آن فروش‌ها و قیمت‌های بالاتر، منتفع شد، اما در ماه ژوئیه، یمن محاصره دریایی عربستان سعودی را در پاسخ به تجاوزگری سعودی‌ها اعلام کرد و کشتیرانی مرتبط با آنها در دریای سرخ را هدف گرفت. در ماه سپتامبر، نیروهای یمنی حمله‌ای به خط لوله «شرق-غرب»، مسیر اصلی خروجی نفت پادشاهی سعودی را هدف قرار داد و سپس صنعت هوانوردی عربستان را نشانه گرفت و بر یکی دیگر از ارکان اقتصاد این کشور فشار وارد کرد. نیروهای یمن دست‌کم چهار بار فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض را هدف قرار داده است.
به گزارش وال‌استریت‌ژورنال، دور جدید خشونت‌ها درست زمانی رخ داد که بن سلمان برای مهار تنش‌ها و تقابل با ایران تلاش می‌کرد. حملات تهران در اوایل جنگ، خطرات تهدیدکننده تأسیسات انرژی و دارایی‌های اقتصادی—مانند فرودگاه‌ها—در سراسر منطقه خلیج فارس را آشکار ساخت.
وقتی موشک‌ها تمام می‌شوند و بودجه‌ها آب می‌روند
با وجود تلاش‌های شاهزاده سعودی برای تقویت روابط خود با ترامپ — از جمله تعهد به سرمایه‌گذاری حدود یک تریلیون دلاری در ایالات متحده — آمریکا تاکنون در برابر درخواست‌های بن سلمان برای دریافت کمک نظامی جهت متوقف کردن پیشروی انصارالله یمن مقاومت کرده است، هرچند مستشاران نظامی به منطقه اعزام کرده است.
به گفته منابع مذکور، عربستان از متحد نظامی خود، پاکستان، درخواست کمک کرده و در سراسر جهان به دنبال تأمین سامانه‌های پدافند هوایی است. همچنین گفته می‌شود که این کشور در پی جذب نیروهای خارجی برای یاری رساندن به یمنی‌های متحد خود است.
به گزارش خبرآنلاین روزنامه آمریکایی وال‌استریت‌ژورنال در پایان آورده است: هم‌زمان، عربستان به‌طور فزاینده‌ای در حال بررسی امکان دستیابی به یک راه‌حل دیپلماتیک برای این مناقشه است؛ مناقشه‌ای که مهار آن در غیر این صورت دشوار به نظر می‌رسد.
ثبت دیدگاه