روزنامه نیویورکتایمز، پروژه ترامپ برای بازآرایی جامعه آمریکا بر پایه تمرکز قدرت، فشار بر دانشگاهها، رسانهها و نهادهای مدنی را جاهطلبانه اما ناکام توصیف میکند؛ مقاومتی که دادگاهها، جامعه مدنی و کاهش محبوبیت، روند فرسایش هنجارهای سیاسی را محدود کردهاند.
یک رسانه عربی در تحلیلی نوشت امضای توافقنامه دفاع مشترک میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان بار دیگر بحث درباره آینده امنیت منطقه و احتمال شکلگیری ترتیبات دفاعی جدید خارج از چارچوب حمایت آمریکا را مطرح کرده است؛ توافقی که از نگاه کارشناسان، هم پیامهایی برای واشنگتن و هم پیام بازدارندگی برای ایران و اسرائیل در بر دارد.
از حملات اسرائیل و آمریکا تا کشیده شدن پای اوکراین به دریای خزر؛ یک تحلیلگر غربی بررسی میکند که چرا مداخله قدرتهای بزرگ تنها به ویرانی بیشتر منطقه انجامیده و چگونه یک توافق تاریخی میتواند الگوی صلح امروز باشد.
توافق مکه بخشی از ثمرات دفاع قاطع ایران در برابر تحاجم آمریکایی – اسرائیلی و همراهی پایگاهای آمریکایی در کشورهای حاشیه خلیج فارس در این جنگ است. از این منظر که اقتدار و شهامت ایران در هدف قرار دادن پایگاهای آمریکایی در منطقه، بر امنیتساز بودن اتحاد با آمریکا خط بطلان کشید و این پرسش را پیش روی سران کشورهای منطقه قرار داد که هزینه سرسامآور نظامی و دادن زمین و پایگاه و میدان به ابرقدرت بدون منازع جهان چگونه نتوانست امنیت آنها را تامین کند.
«استفان والت»، با مرور کارنامه نظامی آمریکا از کره و ویتنام تا عراق، افغانستان و جنگ کنونی با ایران، معتقد است ناکامیهای مکرر واشنگتن نه از کمبود بودجه، قدرت نظامی یا توان رزمی، بلکه از انتخاب جنگهای اشتباه با اهدافی بلندپروازانه و نامتناسب با منافع حیاتی آمریکا سرچشمه میگیرد؛ اشتباهی راهبردی که به گفته او، با خودداری نخبگان سیاست خارجی این کشور از پذیرش مسئولیت شکستها، همچنان تکرار میشود.
امضای توافق دفاعی مشترک میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان در مکه، پرسشهای تازهای درباره آینده نظم امنیتی خاورمیانه و نقش آمریکا در منطقه ایجاد کرده است؛ توافقی که به گفته تحلیلگران، بیش از آنکه به معنای کنار گذاشتن واشنگتن باشد، نشاندهنده تلاش شرکای منطقهای آمریکا برای ایجاد گزینههای امنیتی بیشتر و کاهش اتکای یکجانبه به تضمینهای امنیتی این کشور است؛ روندی که جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران و پیامدهای آن، شتاب بیشتری به آن بخشیده است.
در شرایطی که تداوم جنگ ایران و آمریکا و بحران یمن بار دیگر در حال تبدیلشدن به یکی از کانونهای اصلی تنش منطقهای است، طبیعی است که بسیاری از ناظران این توافق را بخشی از روند شکلگیری معماری امنیتی جدید در خاورمیانه تلقی کنند.
یک نشریه آمریکایی با انتقاد از چند دهه حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه، جنگ علیه ایران را تازهترین نشانه شکست این راهبرد دانست و تاکید کرد که استقرار گسترده نیروها و پایگاههای آمریکایی نهتنها امنیت واشنگتن و متحدانش را تضمین نکرده، بلکه آمریکا را درگیر جنگهای پرهزینه و بیپایان کرده است؛ از این رو، واشنگتن باید نیروهای نظامی خود را از منطقه خارج و تمرکز خود را به دیپلماسی و چالشهای دیگر در آسیا و اروپا معطوف کند.
رسانه آمریکایی گزارش داد رئیس ستاد مشترک نیروهای مسلح آمریکا در نشستهای خصوصی خواستار یافتن راهی برای خروج از جنگ با ایران شده و هشدار داده است که گزینههای موجود برای تشدید درگیری نهتنها اهداف واشنگتن را محقق نخواهد کرد، بلکه میتواند نتیجه عکس داشته باشد.
رهبر دموکراتهای سنای آمریکا با انتقاد از عملکرد ترامپ در وارد کردن خسارت به اقتصاد این کشور، گفت جنگ، تعرفهها و سیاستهای اقتصادی او باعث از بین رفتن بیش از ۱۳۰ هزار شغل شده است و با کنایه پرسید: «ترامپ از کدام سیاره آمده که چنین اقتصادی را بهترین اقتصاد تاریخ میخواند؟»
دنیس سیترونوویچ، رئیس سابق میز ایران در اطلاعات نظامی اسرائیل و عضو اندیشکده شورای آتلانتیک در خصوص «توافقنامه دفاع مشترک مکه» نوشت: تصور کنید ایران در پاسخ به یک حمله آمریکا، زیرساختهای نفتی عربستان را هدف قرار دهد. آیا ترکیه و پاکستان واقعاً آماده خواهند بود علیه ایران اقدام نظامی کنند؟