در باره اهمیت دورهمی آمریکا ، چین و روسیه در شنژن و اثرات وضعی آن نکاتی چند را می توان برشمرد
نکته اول این که ،با گذشت ۳۵ سال از فروپاشی نظام دوقطبی در ۱۹۹۱،برگزاری نشست سه قدرت جهانی یعنی چین ،آمریکا و روسیه در شنژن این تصور را به همراه داشت که روابط بینالملل پس از سال ها نوسان در تفسیر معادلات قدرت جهانی و توزیع قدرت درآن که با تعابیری همچون نظام تک قطبی ، تک چند قطبی ، چند قطبی و سلسله مراتبی همراه بود اکنون در قالب نظام سه قطبی و شکل گیری مثلث قدرت نوین بروز و ظهور یافته است با این توضیح که روسیه و چین به علت اشتراک مواضع در بسیاری از موضوعات بین المللی و اختلاف منافع با آمریکا ،عملا دو در برابر یک هستند .
نکته دوم ، هرچند به لحاظ وزن و جایگاه ، قدرت این سه کشور همسان نیست و به عقیده برخی تحلیل گران نظام بین الملل کنونی در اصل دوقطبی بوده و آمریکا و چین به علت قدرت برتر اقتصادی و رقابت نزدیک نظامی و سیاسی سکاندار آن هستند اما حضور پوتین در کنار شی جی پینگ و ترامپ نشان داد که با وجود برتری آمریکا و چین نسبت به روسیه ، جایگاه مسکو به عنوان دومین دارنده بزرگ سلاح های هسته ای و دارنده حق وتو در کنار منابع عظیم انرژی یعنی نفت و گاز در معادلات جهانی غیر قابل انکار است .
اما نکته سوم از منظر معادله و وزن قطب های قدرت قابل توجه است ۰
سران آمریکا،چین و روسیه در چارچوب نشست سازمان همکاری های اقتصادی آسیا پاسفیک
(آپک)گرد هم آمده بودند و از این منظر عدم حضور نماینده ای از اتحادیه اروپا در آن ضرورت نداشت اما تصویر مخابره شده به جهان بویژه موضوعات در دستور کار نشست، با این پیام همراه بود که عصر سه قطبی در روابط بین الملل آغاز شده است عصری که در آن اتحادیه اروپا با وجود سال ها ممارست برای همگرایی و تلاش برای ثبت جایگاه خود در معادلات بینالمللی به عنوان یکی از قطب های قدرت، از لیگ برتر قدرت های جهانی کنار گذاشته شده یا حداقل در محاسبات کنونی جایگاهی اثرگذار ندارد.پیامی که به نظر می رسد فریدریش مرتس با دریافت آن واکنش نشان داد و با اشاره به جنگ اوکراین گفت هرگونه نشستی مشابه کنفرانس یالتا بدون مشارکت اروپایی ها به موفقیت منجر نخواهد شد۰
نکته چهارم این که در بیانیه پایانی نشست شنژن آمریکا ، چین و روسیه بر ضرورت اصلاح ساختار سازمان ملل متحد ، محدود ساختن تصمیمات دیوان کیفری بین المللی ، مدیریت انرژی و ساماندهی رقابت های هسته ای و حتی در خواست چین برای خلع سلاح هسته ای تمرکز و تأکید داشتند که خود مبین تلاش این سه قدرت برای مدیریت هماهنگ چالش هایی است که هر روز ابعاد گسترده تری به خود می گیرد۰
شایان ذکر است در سال های اخیر نقش سازمان ملل متحد عملا به حاشیه رانده شده است چنان که این سازمان و حتی آژانس بین المللی انرژی اتمی به عنوان نهاد تخصصی وابسته به آن در قبال حمله نامشروع آمریکا و اسرائیل به ایران که نقض آشکار منشور ملل متحد و مقررات آژانس محسوب می شد سکوت اختیار کرده ، حتی در نشان دادن واکنشی سطحی نیز ناتوان ظاهر شدند .
از طرفی با وجود رای دیوان کیفری بین المللی در جنایتکار جنگی معرفی کردن نتانیاهو، آمریکا همچنان از شرارت های اسرائیل در منطقه و حمله به ایران دفاع می کند و برعکس به دنبال محدود ساختن تصمیمات دیوان برآمده است .
این که طرح این مباحث در نشست شنژن چقدر می تواند راهگشا باشد سوالی است که پاسخ آن را در میزان پای بندی این سه قدرت به حفظ صلح و امنیت منطقه ای و بین المللی بایستی جستجو کرد.
نکته پنجم ،اگر اظهارات ترامپ مبنی بر این که آمریکا با در اختیار داشتن ۴۰۰۰ هزار کلاهک هسته ای در مقام نخست و روسیه با ۳۸۰۰ و چین با ۵۰۰ کلاهک اتمی در ردیف های بعدی دارندگان اصلی سلاح هسته قرار دارند ملاک قرار دهیم شاید تأکید این سه قدرت بویژه آمریکا مبنی بر ضرورت پرهیز از وقوع جنگ هسته ای جدی نبوده، بیشتر نمایشی رسانه ای برای جهانیان است ۰هر چند در این زمینه تاکید چین بر خلع سلاح هسته ای با هر انگیزه ای که باشد می تواند گامی در تحکیم صلح و امنیت جهانی تلقی شود.
در مجموع با وجود دورهمی شنژن به نظر می رسد آمریکا ،روسیه و چین به رغم ژست رسانه ای در مقابل دوربین ها خصوصا از طرف ترامپ ، بر سر مسائلی نظیر اوکراین ، ایران و مدیریت انرژی دارای اختلاف نظر بوده از نگاه یکسانی برخوردار نیستند و آن چه که بر پیچیدگی تصمیم گیری در چنین دورهمی های می افزاید و در لایه دوم قابل تحلیل است مواضع نزدیک چین و روسیه یعنی دوضلع مثلث قدرت در مخالفت و عدم همراهی با ضلع دیگر است که نه در کنفرانس های خبری و بیانیه های پایانی که در عمل خود را نشان می دهند .





ثبت دیدگاه